Rodzaje zabezpieczenia spłaty kredytu. Przepisy i swoboda banku.

Potencjalny kredytobiorca najczęściej zadaje sobie pytanie, jakiego rodzaju zabezpieczenia kredytu może zażądać bank. Takie pytanie zadają szczególnie ci, którzy po raz pierwszy mają zamiar zaciągnąć kredyt, z różnych powodów. Bank może i jednocześnie musi zabezpieczyć spłatę kredytu. Musi, gdyż Art. 70 ustawy - Prawo bankowe zobowiązuje bank aby ten zanim zawrze umowę kredytową, zbadał zdolność kredytowa kredytobiorcy uzależniał zawarcia umowy kredytowej od zdolności kredytowej kredytobiorcy i dokonał odpowiedniego zabezpieczenia spłaty kredytu na wypadek gdyby kredytobiorca dobrowolnie nie regulował wymagalnych zobowiązań kredytowych. Banki, udzielając kredytu praktykują formy zabezpieczenia takie, jak zastaw rejestrowy, zastaw zwykły, hipoteka, poręczenie, weksel, przewłaszczenie na zabezpieczenie. Zabezpieczenia te są stosowane alternatywnie lub niekiedy łącznie (tj. więcej niż jeden rodzaj), zależnie od wysokości dochodów kredytobiorcy (i generalnie możliwości zarobkowych) oraz oczywiście od wysokości kredytu i ustalonego sposobu spłaty. Bank może wedle własnej inwencji stosować również rodzaje zabezpieczeń kredytu. Jak wspomniano, jest to kwestia uznaniowa ze strony banku albowiem przepisy prawa bankowego nie sankcjonują stosowania takich czy innych form zabezpieczeń spłaty kredytu w tym nie sankcjonują ich doboru w zależności od sytuacji. Jedno jest pewne - osoba nie posiadająca w pełni zdolności kredytowej, kredytu nie otrzyma a przynajmniej nie powinna otrzymać. Oczywiście poza przypadkami kiedy spłaty kredytu można żądać od poręczyciela będącego podmiotem wypłacalnym / posiadającym zdolność kredytową, na okoliczność stwierdzenia której bank również zobowiązany jest dokonać sprawdzenia i zabezpieczyć możliwość spłaty lub po prostu wyegzekwowania spłaty kredytu od poręczyciela. Chociażby poprzez ustanowienie hipoteki na nieruchomości samego poręczyciela. W przypadku kredytów hipotecznych poręczenie stosowane jest rzadko, co jest logiczne zważywszy specyfikę kredytu hipotecznego.

Przetwarzanie i usunięcie danych kredytobiorcy przez Biuro Informacji Kredytowej.

Biuro Informacji Kredytowej przetwarza informacje o kredytobiorcach na podstawie art. 105 Prawa bankowego. Powyższy przepis przewiduje przetwarzanie danych dotyczących osób fizycznych przez BIK także po dokonaniu całkowitej spłaty kredytu. Przy czym, jeżeli kredyt został spłacony terminowo, wówczas do dalszego przetwarzania danych (już byłego) kredytobiorcy potrzebna jest jego zgoda na to, wyrażona w formie pisemnej. Inaczej jest w przypadku, kiedy osoba dopuściła się zwłoki w regulowaniu zobowiązania na podstawie umowy kredytu, kiedy zwłoka ta przekroczyła 60 dni i gdy dodatkowo upłynęło 30 dni od momentu powiadomienia tej osoby przez bank o zamiarze takiego przetwarzania bez jej zgody. Wówczas, przetwarzanie danych przez BIK może zachodzić jeszcze 5 lat po spłacie kredytu. Możliwość przetwarzania danych w takim przypadku reguluje ustęp 3 wspomnianego artykułu 105 Prawa bankowego.

Prowizja z tytułu przedterminowej spłaty kredytu.

Zawierając umowę kredytu, jej strony (a więc bank i kredytobiorca) ustalają, zastrzegają termin spłaty kredytu, stosownie do art. 75a ustawy Prawo bankowe. W związku z powyższym bank nie ma prawa żądać od kredytobiorcy wcześniejszej spłaty kredytu ale z drugiej strony bank nie musi też akceptować spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie kredytu. Strony mogą porozumieć się w umowie kredytowej co do możliwość wcześniejszej spłaty kredytu ale taka opcja może zostać obwarowana koniecznością zapłaty przez kredytobiorcę prowizji z tego tytułu, tj. z tytułu spłaty kredytu przed terminem pokreślonym w umowie kredytowej. Ochronę kredytobiorcy w tym zakresie wprowadziła ustawa o kredycie konsumenckim, ale ma ona zastosowanie do umów kredytowych nieprzekraczających kwoty 80 tys. zł. Przy okazji kształtowania, formułowania przez strony zindywidualizowanych postanowień w umowie należy wspomnieć o funkcjonowaniu instytucji niedozwolonych postanowień umownych. Jej zadaniem jest chronić konsumenta w umowie z przedsiębiorcą (w tym właśnie np. z bankiem) przed narzucaniem postanowień w umowach które są dlań krzywdzące rażąco naruszając jego interesy i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego oraz dobrymi obyczajami. Jednak to, czy dane postanowienie jest tak nazwijmy krzywdzące konsumenta, należy rozpatrywać i ważyć indywidualnie w przypadku konkretnego postanowienia umownego. Ponadto w przypadku jednoznacznego, jasnego określenia w umowie jej podstawowych postanowień co do ceny czy wynagrodzenia regulacje w zakresie niedozwolonych postanowień umownych nie mają zastosowania.

Wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego.

Bankowy tytuł egzekucyjny umożliwia bankowi wszczęcie postępowania egzekucyjnego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego czyli złożenie wniosku egzekucyjnego do komornika. Komornik prowadzi postępowanie egzekucyjne tylko na podstawie tytułu wykonawczego. Bankowy tytuł egzekucyjny staje się takim tytułem wykonawczym po nadaniu mu przez sąd klauzuli wykonalności. Przykładami innego rodzaju tytułu wykonawczego jest nakaz zapłaty lub wyrok, w obu przypadkach również po nadaniu im przez sąd klauzuli wykonalności. Bankowy tytuł egzekucyjny może być wystawiony przeciwko podmiotowi który dokonał z bankiem czynności bankowej albo stał się dłużnikiem banku z tytułu zabezpieczenia roszczenia banku wynikającego z dokonanej czynności bankowej oraz po złożeniu przez taki podmiot oświadczenia o poddaniu się egzekucji z określeniem kwoty egzekucji wraz z oświadczeniem co do terminu, po upływie którego bank ma prawo wystąpić do sądu o nadanie klauzuli wykonalności. Czyli na przykład w przypadku kredytobiorcy, któremu jeszcze nie upłynął termin zwrotu kredytu, który terminowo spłaca raty itd., wniosek banku o nadanie klauzuli wykonalności byłby przedwczesny i nie zasługiwałby na uwzględnienie przez sąd.

Przedawnienie roszczenia stwierdzonego bankowym tytułem egzekucyjnym.

Roszczenia banku z tytułu udzielonego kredytu przedawniają się z upływem trzech lat od dnia kiedy roszczenie stało się wymagalne a więc od daty kiedy zgodnie z umowa kredytową powinna nastąpić spłata kredytu. Natomiast art. 124 § 2 Kodeksu cywilnego stanowi między innymi, że przerywa przedawnienie czynność w postępowaniu sądowym oraz w postępowaniu egzekucyjnym (zwanym potocznie komorniczym) przy czym przedawnienie nie biegnie od początku (na nowo) dopóki takie postępowanie nie zostanie zakończone. Natomiast zgodnie z art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego roszczenie stwierdzone między innymi prawomocnym orzeczeniem sądu przedawnia się po upływie dziecięciu lat. W przypadku bankowego tytułu egzekucyjnego problem jest dość specyficzny. Jednoznacznie w tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 lipca 2003 r., sygn. akt II CKN 363/2001, a mianowicie, jak niżej:
- wystawienie przez bank tytułu wykonawczego w trybie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. - Prawo bankowe (poprzednio obowiązująca ustawa) nie przerywało biegu przedawnienia roszczenia objętego tym tytułem. (takie stanowisko jest jednakże przedmiotem sporów i to w samym orzecznictwie albowiem nawet ten sam Sąd Najwyższy w innym wyroku z dnia 15 listopada 2002 r., sygn. II CKN 986/2000 uznał, że wystawienie bankowego tytułu egzekucyjnego powoduje przerwanie biegu przedawnienia roszczenia. Do tej pory powstały zarówno krytyczne jak i aprobujące komentarze wobec tego orzeczenia i brak jednoznacznego, wiążącego stanowiska w doktrynie),
- złożenie przez bank wniosku do komornika o wszczęcie egzekucji na podstawie bankowego tytułu wykonawczego przerywało bieg przedawnienia roszczenia objętego tym tytułem. - przepis art. 125 § 1 kc nie ma zastosowania do roszczeń stwierdzonych bankowym tytułem wykonawczym.

powrót do góry