Umowa pożyczki zawarta przez przedstawiciela.

04.03.2010 r.

Pytanie: W umowie pożyczki napisano: "Umowa pożyczki sporządzona w Warszawie dnia 21.06.2007 r. pomiędzy: 1: Krzysztof L. działający w imieniu córki Marty L. a 2: Wiesław M. Par. 1 Krzysztof L. udziela Wiesławowi L. pożyczki ...". Czyli, że Krzysztof L. udziela pożyczki ale działa w imieniu córki Marty L. Mam zostać nabywcą ww. wierzytelności z tytułu pożyczki w formie umowy przelewu (cesji). Kto ma tą cesję podpisać ze mną jako zbywca wierzytelności, czy ojciec czy córka - kto w końcu jest pożyczkodawcą? Z tego co wyczytałem gdzieś w internecie, to w tej sytuacji jego córka jest pożyczkodawcą ale wówczas ojciec powinien mieć od niej pełnomocnictwo a takowego nie posiada. Czy w takiej sytuacji umowa pożyczki jest nieważna? Jednak pożyczkobiorca otrzymał pieniądze.

Porada: W analizowanym stanie faktycznym w pierwszej kolejności należałoby ustalić, na jakiej podstawie działa Krzysztof L. Zgodnie z brzmieniem art. 96 kc, umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się albo na ustawie - jest to wtedy tzw. przedstawicielstwo ustawowe, albo na oświadczeniu osoby reprezentowanej, tj. na pełnomocnictwie (już teraz jednak zastrzec należy, że ewentualnym cedentem , zarówno w pierwszym jak i drugim przypadku, będzie Marta L.). Pierwszy przypadek odnosić się będzie do sytuacji takiej, gdy córka Krzysztofa L. jest osobą, która nie dysponuje pełną zdolnością do czynności prawnych, tj. jest osobą małoletnią / ubezwłasnowolnioną całkowicie lub częściowo. Wtedy jego umocowanie wynika wprost z przepisów ustawy i ewentualny dokument, który powinien Panu przedstawić, to dokument potwierdzający, że jest on ojcem Marty L (jeżeli jest małoletnia), ewentualnie postanowienie o ustanowieniu opieki / kurateli (jeżeli jest ubezwłasnowolniona). Wówczas umowę cesji należałoby spisać analogicznie do zapisu w samej umowie pożyczki, tzn. z "Krzysztofem L. działającym w imieniu córki Marty L." Należy jednakże zwrócić uwagę na pewne niebezpieczeństwa takiej sytuacji: 1) jeżeli Marta L. jest osobą małoletnią, to niezależnie od faktu, że każdy z rodziców może ją reprezentować i składać oświadczenia w jej imieniu, z wyjątkami zastrzeżonymi w art. 98 par. 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to zarząd majątkiem dziecka sprawowany przez jego rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku, a rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko. To, czy dana czynność, w omawianym przypadku umowa pożyczki, stanowi czynność "zwykłego zarządu" czy też taki zarząd przekracza, jest już ustalane każdorazowo w odniesieniu do danej sytuacji faktycznej. Wydaje się, ze wówczas, przed podpisaniem umowy cesji, dla bezpieczeństwa, dobrze byłoby, aby Krzysztof L. przedstawił stosowne zezwolenie sądu opiekuńczego; 2) jeżeli Marta L. jest osobą ubezwłasnowolnioną częściowo, to reprezentuje ją kurator. Stosownie do art. 181 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, kurator osoby ubezwłasnowolnionej częściowo jest powołany do jej reprezentowania i do zarządu jej majątkiem tylko wtedy, gdy sąd opiekuńczy tak postanowi. Dlatego tutaj też zalecane byłoby przedstawienie przez Krzysztofa L. odpowiedniego postanowienia sądu opiekuńczego; 3) jeżeli Marta L. jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie, to jej przedstawicielem ustawowym jest opiekun. Zgodnie z art. 156 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, opiekun powinien uzyskiwać zgodę sądu opiekuńczego we wszystkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku małoletniego. Sformułowanie "ważniejsze sprawy" również nie jest tutaj zdefiniowane i będzie musiało być interpretowane odrębnie w zależności od sytuacji. Tym niemniej, ze względów bezpieczeństwa, również sugerowane byłoby, aby taka zgoda sądu opiekuńczego została przez Krzysztofa L. przedstawiona. Drugi przypadek obejmuje sytuację, gdy Marta L. posiada pełną zdolność do czynności prawnych. Wtedy Krzysztof L. działa jako jej pełnomocnik i umowę cesji powinien Pan podpisać albo z Martą L. bezpośrednio, albo z Krzysztofem L. działającym w jej imieniu, ale powinien on przedstawić Panu pełnomocnictwo, że jest uprawniony do podpisania umowy cesji. Co prawda pełnomocnictwo, z wyjątkiem pełnomocnictwa ogólnego, niekoniecznie musi być udzielone w formie pisemnej (art. 99 kc; szczególna forma pełnomocnictwa jest wymagana wtedy, jeżeli przepisy prawa uzależaniają ważność danej czynności prawnej od zachowania takiej szczególnej formy, np. pełnomocnictwo do sprzedaży nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego, ponieważ dla samej sprzedaży nieruchomości też forma aktu notarialnego jest niezbędna - natomiast sama cesja wierzytelności nie musi być pod rygorem nieważności sporządzona w formie pisemnej), ale jednak, z ostrożności, polecane byłoby uzyskanie takiego pełnomocnictwa. Tak samo jeżeli chodzi o umowę pożyczki - pełnomocnictwo nie musiało zostać tutaj udzielone na piśmie, ponieważ w przypadku umowy pożyczki kwoty powyżej 500 zł, forma pisemna jest zastrzeżona jedynie dla celów dowodowych, a nie pod rygorem nieważności, jednakże jeżeli córka była w pełni świadoma czynności dokonanej przez jej ojca, nie powinno stanowić problemu uzyskanie od niej pisemnego oświadczenia, że w umowie pożyczki ojciec działał na podstawie jej pełnomocnictwa, względnie oświadczenia, że potwierdza ona zawartą przez ojca umowę pożyczki. W praktyce, w podobnych sytuacjach, często można spotkać się ze sporządzaniem pełnomocnictw post factum, w których wpisuje się datę wcześniejszą niż data samej czynności. Dla Pana uzyskanie takiego oświadczenia lub pełnomocnictwa stanowiłoby istotne zabezpieczenie. Reasumując, jeżeli Krzysztof L. jest pełnomocnikiem Marty L., która posiada pełną zdolność do czynności prawnych, sugeruje się, aby podpisał Pan umowę albo bezpośrednio z Martą L., albo z Krzysztofem L. działającym w jej imieniu, ale po przedłożeniu przez niego: 1) pełnomocnictwa do zawarcia umowy cesji; 2) pełnomocnictwa do zawarcia umowy pożyczki, względnie oświadczenia Marty L., że w umowie pożyczki, działał on na podstawie jej pełnomocnictwa, ewentualnie, że potwierdza ona zawartą umowę pożyczki.

Powrót